Các biến chứng nguy hiểm của bệnh cúm

Bệnh cúm không chỉ đơn thuần là một cơn sốt và ho kéo dài vài ngày. Mối nguy hiểm thực sự của cúm nằm ở khả năng gây ra các biến chứng nghiêm trọng, tấn công nhiều hệ cơ quan trong cơ thể. Chính những biến chứng này là nguyên nhân chính dẫn đến các ca nhập viện và tử vong do cúm hàng năm.

1. Các biến chứng về hô hấp

Hệ hô hấp là “cửa ngõ” và cũng là nơi bị virus cúm tấn công trực tiếp và mạnh mẽ nhất. Đây là nhóm biến chứng phổ biến và thường gặp nhất.

Viêm phổi

Đây là biến chứng nghiêm trọng và phổ biến nhất của bệnh cúm, có thể xảy ra theo hai cơ chế:

Viêm phổi nguyên phát do virus cúm: Virus tấn công trực tiếp gây tổn thương lan tỏa ở phổi, diễn tiến nhanh và nặng, có thể dẫn đến suy hô hấp cấp.
Viêm phổi thứ phát do bội nhiễm vi khuẩn: Sau khi nhiễm cúm, hệ miễn dịch bị suy yếu, tạo điều kiện cho các vi khuẩn như phế cầu (Streptococcus pneumoniae) hoặc tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) gây viêm phổi.

Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS)

Là tình trạng tổn thương phổi cấp tính và lan tỏa, khiến phổi không thể trao đổi oxy bình thường. Bệnh nhân thường phải thở máy và có nguy cơ tử vong cao.

Đợt cấp của các bệnh hô hấp mạn tính

Cúm có thể kích hoạt các bệnh nền hô hấp vốn có:

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Là nguyên nhân hàng đầu gây đợt cấp, khiến bệnh nhân khó thở nặng hơn.
Hen suyễn: Cúm có thể khởi phát cơn hen cấp tính, thậm chí nguy kịch.

2. Các biến chứng ngoài phổi (toàn thân)

Virus cúm có thể kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác ngoài phổi. Đây được xem là “hiệu ứng domino” đặc biệt nguy hiểm.

Biến chứng tim mạch

Là nhóm biến chứng gây tử vong hàng đầu ở bệnh nhân cúm. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sau khi nhiễm cúm, nguy cơ tim mạch tăng mạnh:

Nguy cơ đột quỵ tăng gấp 8 lần.
Nguy cơ suy tim tăng gấp 10 lần.
Ngoài ra còn có thể gặp viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim, và làm nặng thêm bệnh mạch vành.

Biến chứng thần kinh

Mặc dù ít gặp, nhưng nhóm này có thể để lại hậu quả nghiêm trọng:

Viêm não, viêm màng não: Gây đau đầu, lú lẫn, co giật, hôn mê.
Co giật do sốt: Thường gặp ở trẻ em.
Hội chứng Guillain-Barré: Rối loạn tự miễn hiếm gặp, gây yếu cơ hoặc liệt.
Hội chứng Reye: Biến chứng hiếm nhưng cực kỳ nguy hiểm, gây sưng gan và não, thường liên quan đến việc dùng aspirin cho trẻ bị cúm.

Các biến chứng khác

Biến chứng thận: Suy thận cấp, có thể xảy ra do sốc hoặc tiêu cơ vân. Ở người trên 50 tuổi, nguy cơ suy thận hoặc suy gan tăng khoảng 20% sau khi nhiễm cúm.
Tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis): Các tế bào cơ bị phá hủy, gây đau cơ dữ dội và có thể dẫn đến suy thận cấp.
Nhiễm trùng huyết (Sepsis): Phản ứng viêm toàn thân mất kiểm soát, dẫn đến suy đa cơ quan và tử vong.
Viêm tai giữa: Biến chứng thường gặp ở trẻ em sau khi bị cúm.

Kết luận

Việc nhận biết sớm các biến chứng là yếu tố then chốt giúp bác sĩ can thiệp kịp thời, giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng lâu dài. Tiêm vắc-xin cúm định kỳ hàng năm vẫn là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất, không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn góp phần bảo vệ cộng đồng.

Tài liệu tham khảo

Bộ Y tế Việt Nam (2025). Quyết định số 1840/QĐ-BYT – Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cúm mùa.
PGS.TS.BS. Cao Hữu Nghĩa. Vaccine cúm – Giá trị bảo vệ kép cho sức khỏe cá nhân và cộng đồng.
World Health Organization (2022). Guidelines for the clinical management of severe illness from influenza virus infections.
Patel M. M., et al. (2023). Inactivated and Recombinant Influenza Vaccines. In Plotkin’s Vaccines (8th ed.).

Hội y học dự phòng việt nam