Cúm A(H1N1)pdm09, A(H3N2) và cúm B: khác biệt về dịch tễ và mức độ nặng

Các vi rút cúm thuộc họ Orthomyxoviridae và có đặc điểm là bộ gen gồm các đoạn axit ribonucleic (RNA) sợi đơn. Dựa trên những khác biệt kháng nguyên chính, chúng được phân thành 4 loại riêng biệt: A, B, C và D. Trong đó, vi rút cúm A (có khả năng lây nhiễm cho nhiều loài động vật có vú và chim) và vi rút cúm B là hai loại quan trọng nhất đối với con người. Tất cả các vi rút cúm đều trải qua quá trình “trôi dạt kháng nguyên” (antigenic drift) – tức là sự tích lũy các thay đổi kháng nguyên nhỏ thông qua những biến đổi trong trình tự axit amin tại các vị trí kháng nguyên chính trên các phân tử hemagglutinin (HA) và neuraminidase (NA). Khi các thay đổi này tích tụ dần, các biến thể mới sẽ ít bị vô hiệu hóa hơn bởi các kháng thể được tạo ra từ những lần nhiễm bệnh trước đó hoặc từ việc tiêm vắc xin phòng ngừa các chủng vi rút từng lưu hành trước đây. Do đó, cần phải có vắc xin mới để bảo vệ cơ thể trước các chủng vi rút mới, đồng thời cần thực hiện tiêm phòng hàng năm. Thông thường, chỉ có 1 hoặc 2 phân nhóm vi rút cúm A lưu hành trong quần thể người vào mỗi mùa cúm. Đối với vi rút cúm B, có hai dòng khác biệt về mặt kháng nguyên là Victoria và Yamagata; cả hai dòng này đều là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng thành phần cho vắc xin cúm mùa. Khác với vi rút cúm A – loại có thể gây ra cả cúm mùa lẫn đại dịch – vi rút cúm B chỉ gây ra cúm mùa. Nhìn chung, tại một quốc gia hoặc khu vực cụ thể, thường chỉ có 1 hoặc 2 chủng vi rút cúm lưu hành cùng một thời điểm. Tuy nhiên, các phân nhóm cúm A khác nhau (như H1, H3) và các dòng cúm B có thể chiếm ưu thế ở những khu vực địa lý khác nhau trong cùng một mùa. Vi rút cúm A cũng có thể trải qua quá trình thay đổi kháng nguyên nhanh chóng, được gọi là “biến đổi kháng nguyên” (antigenic shift). Cơ chế của quá trình này được cho là sự trao đổi thông tin di truyền giữa các chủng vi rút cúm A khác nhau khi cùng xâm nhiễm vào một vật chủ (ví dụ: lợn, chim hoặc có thể là con người). Điều này làm tăng nguy cơ xuất hiện một loại vi rút cúm có tiềm năng gây ra đại dịch.

Nguồn: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal)