Tiêu chuẩn mới cho vắc xin cúm ở người cao tuổi: Giải pháp bảo vệ toàn diện

Ngày 13/11/2024 tại TP.HCM, gần 50 chuyên gia y tế hàng đầu trong các lĩnh vực lão khoa, tim mạch và hô hấp đã tham dự hội thảo khoa học với chủ đề “Tiêu chuẩn mới cho vắc xin cúm ở người cao tuổi: Vắc xin cúm liều cao và vai trò bảo vệ khỏi cúm và hơn thế nữa”, do PGS.TS.BS. Nguyễn Văn Trí, Phó Chủ tịch Hội Lão khoa Việt Nam, chủ tọa. Hội thảo nhấn mạnh gánh nặng bệnh cúm ở người cao tuổi và giải pháp nâng cao hiệu quả phòng bệnh bằng vắc xin cúm liều cao.

Cúm mùa gây ra gánh nặng lớn trên toàn cầu với 3 đến 5 triệu ca bệnh nặng và từ 290.000 đến 650.000 ca tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, người cao tuổi chiếm 11,8% dân số, tương đương 11,4 triệu người, trong đó 95% mắc bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường và COPD. Trong số 2.000 ca tử vong do cúm, có đến 1.400 ca là người từ 65 tuổi trở lên. Chi phí y tế cho nhóm này cao gấp ba lần thu nhập hộ gia đình, trong khi tỷ lệ tiêm chủng cúm chỉ đạt 5,55% vào năm 2023, thấp nhất trong khu vực.

Nguyên nhân khiến người cao tuổi dễ mắc cúm và biến chứng là do quá trình lão hóa miễn dịch làm suy giảm khả năng đáp ứng với vắc xin liều chuẩn. Vắc xin cúm liều cao (HD) chứa lượng kháng nguyên gấp bốn lần so với liều chuẩn, giúp tăng cường miễn dịch rõ rệt. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy vắc xin cúm liều cao làm tăng 74–84% lượng kháng thể với cúm A và 47% với cúm B, hiệu quả duy trì ở người trên 75 tuổi và có bệnh nền. Một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng trên 32.000 người từ 65 tuổi trở lên cho thấy hiệu lực tương đối đạt 24,2%, đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của FDA Hoa Kỳ. Phân tích gộp trên hơn 45 triệu người qua 12 mùa cúm cho thấy vắc xin cúm liều cao giảm 23% nhập viện do cúm và giảm 10–15% tử vong mọi nguyên nhân. Nghiên cứu DANFLU-1 cũng ghi nhận giảm 64,4% nhập viện do cúm hoặc viêm phổi và giảm 48,9% tử vong.

Về độ an toàn, hơn 284 triệu liều vắc xin cúm liều cao đã được sử dụng mà không ghi nhận lo ngại nghiêm trọng. Các tác dụng phụ như đau, đỏ hoặc sưng tại chỗ tiêm thường nhẹ và thoáng qua. Điều này khẳng định vắc xin cúm liều cao an toàn cho người có bệnh nền, suy yếu hoặc thừa cân.

Hội thảo nhấn mạnh rằng vắc xin cúm không chỉ cần chứng minh khả năng sinh miễn dịch mà còn phải giảm các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, biến cố tim mạch và tử vong. Vắc xin cúm liều cao đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong các nghiên cứu chất lượng cao và nhất quán qua nhiều mùa cúm. Các chuyên gia khuyến nghị người cao tuổi cần tiêm vắc xin cúm hàng năm để duy trì bảo vệ, đặc biệt khi vi rút cúm biến đổi nhanh. Vắc-xin cúm liều cao không kéo dài thời gian bảo vệ hơn liều chuẩn nhưng mang lại hiệu quả miễn dịch cao hơn ở nhóm ≥65 tuổi.

Hội thảo kết luận rằng vắc xin cúm liều cao là lựa chọn ưu tiên cho người cao tuổi nhằm giảm nguy cơ nhiễm cúm và biến chứng nghiêm trọng. Đây là bước tiến quan trọng trong chiến lược bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước gánh nặng cúm mùa.